दृश् / पश्य धातु के रूप – Pashya / Drash Ke Dhatu Roop – Sanskrit

दृश् / पश्य धातु (देखना, to see): दृश् / पश्य धातु भ्वादिगणीय धातु शब्द है। अतः Drash / Pashya Dhatu के Dhatu Roop की तरह दृश् / पश्य जैसे सभी भ्वादिगणीय धातु के धातु रूप (Dhatu Roop) इसी प्रकार बनाते है।

दृश् / पश्य धातु का गण (Conjugation): भ्वादिगण (प्रथम गण – First Conjugation)

दृश् / पश्य का अर्थ: दृश् / पश्य का अर्थ देखना, to see होता है।

दृश् / पश्य के धातु रूप (Dhatu Roop of Drash / Pashya) – परस्मैपदी

दृश् / पश्य धातु के धातु रूप संस्कृत में सभी लकारों, पुरुष एवं तीनों वचन में दृश् / पश्य धातु रूप (Drash / Pashya Dhatu Roop) नीचे दिये गये हैं।

1. लट् लकार, दृश् / पश्य धातु – वर्तमान काल, Present Tense

पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथमपुरुषः पश्यति पश्यतः पश्यन्ति
मध्यमपुरुषः पश्यसि पश्यथः पश्यथ
उत्तमपुरुषः पश्यामि पश्यावः पश्यामः

2. लिट् लकार, दृश् / पश्य धातु – Past Perfect Tense

पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथमपुरुषः ददर्श ददृशतुः ददृशुः
मध्यमपुरुषः ददर्शिथ/दद्रष्ठ ददृशथुः ददृश
उत्तमपुरुषः ददर्श ददृशिव ददृशिम

3. लुट् लकार, दृश् / पश्य धातु – First Future Tense or Periphrastic

पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथमपुरुषः द्रष्टा द्रष्टारौ द्रष्टारः
मध्यमपुरुषः द्रष्टासि द्रष्टास्थः द्रष्टास्थ
उत्तमपुरुषः द्रष्टास्मि द्रष्टास्वः द्रष्टास्मः

4. लृट् लकार, दृश् / पश्य धातु – भविष्यत्, Second Future Tense

पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथमपुरुषः द्रक्ष्यति द्रक्ष्यतः द्रक्ष्यन्ति
मध्यमपुरुषः द्रक्ष्यसि द्रक्ष्यथः द्रक्ष्यथ
उत्तमपुरुषः द्रक्ष्यामि द्रक्ष्यावः द्रक्ष्यामः

5. लोट् लकार, दृश् / पश्य धातु – अनुज्ञा, Imperative Mood

पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथमपुरुषः पश्यतु/पश्यतात् पश्यताम् पश्यन्तु
मध्यमपुरुषः पश्य/पश्यतात् पश्यतम् पश्यत
उत्तमपुरुषः पश्यानि पश्याव पश्याम

6. लङ् लकार, दृश् / पश्य धातु – भूतकाल, Past Tense

पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथमपुरुषः अपश्यत् अपश्यताम् अपश्यन्
मध्यमपुरुषः अपश्यः अपश्यतम् अपश्यत
उत्तमपुरुषः अपश्यम् अपश्याव अपश्याम

7. विधिलिङ् लकार, दृश् / पश्य धातु – चाहिए के अर्थ में, Potential Mood

पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथमपुरुषः पश्येत् पश्येताम् पश्येयुः
मध्यमपुरुषः पश्येः पश्येतम् पश्येत
उत्तमपुरुषः पश्येयम् पश्येव पश्येम

8. आशीर्लिङ् लकार, दृश् / पश्य धातु – आशीर्वाद देना, Benedictive Mood

पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथमपुरुषः दृश्यात् दृश्यास्ताम् दृश्यासुः
मध्यमपुरुषः दृश्याः दृश्यास्तम् दृश्यास्त
उत्तमपुरुषः दृश्यासम् दृश्यास्व दृश्यास्म

9. लुङ् लकार, दृश् / पश्य धातु – Perfect Tense

पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथमपुरुषः अदर्शत्/अद्राक्षीत् अदर्शताम्/अद्राष्टाम् अदर्शन्/अद्राक्षुः
मध्यमपुरुषः अदर्शः/अद्राक्षीः अदर्शतम्/अद्राष्टम् अदर्शत/अद्राष्ट
उत्तमपुरुषः अदर्शम्/अद्राक्षम् अदर्शाव/अद्राक्ष्व अदर्शाम/अद्राक्ष्म

10. लृङ् लकार, दृश् / पश्य धातु – हेतुहेतुमद्भूत, Conditional Mood

पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथमपुरुषः अद्रक्ष्यत् अद्रक्ष्यताम् अद्रक्ष्यन्
मध्यमपुरुषः अद्रक्ष्यः अद्रक्ष्यतम् अद्रक्ष्यत
उत्तमपुरुषः अद्रक्ष्यम् अद्रक्ष्याव अद्रक्ष्याम

You May Also Like